ارز فیات چیست؟

ارز فیات یک پول قانونی است که ارزش آن بجای کالای فیزیکی، توسط دولت ها مشخص می شود. قدرت سیاسی و اقتصادی دولت، نقشی بسیار کلیدی در ارزش این...

نوشته شده در مفاهیم پایه 5 دقیقه مدت مطالعه · >
ارز فیات چیست

ارز فیات یک پول قانونی است که ارزش آن بجای کالای فیزیکی، توسط دولت ها مشخص می شود. قدرت سیاسی و اقتصادی دولت، نقشی بسیار کلیدی در ارزش این نوع پول دارد. اکثرها کشورها از سیستم ارز فیات برای خرید کالا و خدمات، سرمایه گذاری و پس انداز استفاده می کنند. ارز فیات در واقع جایگزین استاندارد طلا و دیگر سیستم های بر پایه کالا در ارزش گذاری پول قانونی کشورها شده است.

پیدایش ارز فیات

ارز فیات برای اولین بار در کشور چین ساخته شد. دولت استان سیچوان در قرن 11 میلادی شروع به ساخت پول کاغذی کرد. در ابتدا این پول را با ابریشم، طلا یا نقره معاوضه می کردند. اما با به قدرت رسیدن کوبلای خان، یک سیستم پول فیات در قرن 13 میلادی ایجاد شد. تاریخ شناسان معتقد اند که این پول نقش مهمی در سقوط امپراتوری مغول ایفا کرده است. در واقع، خرج های بیش از حد و تورم ایجاد شده در این سیستم از جمله مهمترین دلایل سقوط مغول ها بوده است.

در قرن 17 میلادی در اروپا نیز از ارز فیات استفاده می شده و کشورهای اسپانیا، سوئد و هلند آن را می پذیرفتند. این سیستم در سوئد ناکارآمد بود و نهایتا دولت این کشور، نقره را جایگزین ارز فیات کرد. تا 2 قرن پس از آن نیز فرانسه نو (کانادا)، کلنی های آمریکا و سپس دولت فدرال ایالات متحده پول فیات را امتحان کردند که نتایج مختلفی داشت.

در قرن 20 میلادی، ایالات متحده دوباره از ارز بر پایه کالا استفاده می کرد. (به شکل محدود). در سال 1933، مبادله پول کاغذی با طلا توسط دولت متوقف شد. در سال 1972 نیز رئیس جمهور وقت، نیکسون دستور داد تا به طور کلی از استاندارد طلا خارج شوند. در عوض، دولت آمریکا تلاش کرد تا سیستم جهانی ارز فیات را طراحی کند. این امر باعث شد تا در سراسر جهان از ارز فیات استفاده شود.

ارز فیات در برابر استاندارد طلا

در سیستم استاندارد طلا، به صورت رسمی پول کاغذی به طلا تبدیل می شود. در واقع تمامی پول های کاغذی توسط مقدار محدودی طلا پشتیبانی می شود. (دولت مرکزی این طلاها را نگهداری می کند). بدین صورت، دولت فقط زمانی می تواند ارز جدید به اکوسیستم اضافه کند که به همان مقدار طلا ذخیره داشته باشد. این سیستم باعث شده تا دولت ها برای ساخت پول و افزایش ارزش ارز خود بر اساس معیارهای اقتصادی، دچار محدودیت شوند.

اما در سیستم ارز فیات، پول به چیز دیگری تبدیل نمی شود. همچنین دولت ها می توانند به طور مستقیم بر ارزش پول تاثیر گذاشته و آن را به معیارهای اقتصادی وابسته کنند. دولت ها و بانک های مرکزی آنها کنترل بسیار بیشتری بر سیستم ارز فیات دارند. در واقع می توانند با استفاده از ابزارهای مختلف، در برابر رخدادها و بحران های مالی از خود واکنش نشان دهند. از جمله “بانکداری ذخیره کسری” و بهره گیری از “سیاست تسهیل کمّی (QE)”.

طرفداران استاندارد طلا معتقد اند که سیستم ارز بر پایه کالا از ثبات بیشتری برخوردار است. چون یک چیز فیزیکی و ارزشمند از آن پشتیبانی می کند. طرفداران ارز فیات نیز می گویند طلا اصلا ثبات ندارد. در حالت کلی، ارزش هر دو سیستم می تواند نوسان داشته باشد. اما وقتی یک دولت از از فیات استفاده کند، کنترل بیشتری بر وقایع اقتصادی خواهد داشت.

ویژگی های مثبت و منفی

متخصصان اقتصاد و دیگر مسائل مالی در موضوع پشتیبانی از ارز فیات اختلاف زیادی دارند. بر همین اساس در این بخش به نقاط قوت و ضعف این سیستم می پردازیم.

  • کمیابی: پول فیات تحت تاثیر کمیابی یا محدودیت دسترسی به کالاهای فیزیکی (مثل طلا) قرار نمی گیرد.
  • هزینه: ساخت ارز فیات هزینه ی کمتری نسبت به ساخت پول بر پایه کالا دارد.
  • مسئولیت پذیری: پول فیات به دولت ها این امکان را می دهد تا در برابر بحران های اقتصادی، انعطاف پذیر عمل کنند.
  • ترید بین المللی: ارز فیات توسط تمامی کشورها استفاده شده و به عنوان ارزی قابل قبول برای ترید بین المللی شناخته می شود.
  • عدم وجود ارزش ذاتی: ارز فیات به صورت ذاتی هیچ ارزشی ندارد. از این طریق دولت ها می توانند از “هیچ”، پول بسازند. در نتیجه ممکن است تورم شدید رخ دهد و سیستم اقتصادی آن ها سقوط کند.
  • ریسک زیاد: تاریخ ثابت کرده که استفاده از سیستم ارز فیات توسط دولت ها در پایان منجر به سقوط مالی آنها شده است. این موضوع نشان دهنده ریسک موجود در استفاده از این سیستم است.

ارز فیات در برابر رمز ارز

ویژگی مشترک ارز فیات با رمز ارز این است که هیچکدام توسط کالای فیزیکی پشتیبانی نمی شوند. اما جز این هیچ ویژگی مشترک دیگری بین این دو سیستم وجود ندارد. در حالی که ارز فیات توسط دولت ها و بانک های مرکزی کنترل می شود، سیستم رمز ارزها کاملا غیر متمرکز است. این امر فقط به لطف وجود یک دفتر کل دیجیتال توزیع شده به نام “بلاکچین” عملی شده است.

یکی دیگر از تفاوت های مهم این دو، نحوه ساخت آنها است. بیت کوین، همچون دیگر رمز ارزها، عرضه کنترل شده و محدود دارد. این در حالی است که بانک ها می توانند از “هیچ” و بر اساس نیازهای اقتصادی کشور، پول فیات بسازند.
رمز ارزها به عنوان نوعی پول دیجیتال، هیچ معادل فیزیکی ندارند و بدون مرز اند. بدین شکل محدودیت کمتری در تراکنش های بین المللی آن ایجاد می شود. علاوه بر این، تراکنش های رمز ارز بدون بازگشت هستند و تحت نظر گرفتن آنها به سختی قابل انجام است. (در مقایسه با سیستم فیات).

با این حال، بازار رمز ارز خیلی کوچکتر از بازار ارز فیات است. این باعث شده تا میزان نوسان این بازار در مقایسه با بازارهای سنتی خیلی بیشتر باشد. شاید این یکی از دلایلی باشد که ارز دیجیتال هنوز به صورت جهانی پذیرفته نشده است. اما اگر اقتصاد رمز ارزی رشد کند و به پختگی کامل برسد، نوسان نیز کاهش می یابد.

سخن پایانی

آینده هر دو این ارزها اصلا قابل تشخیص نیست. رمز ارزها هنوز در اول راه هستند و در آینده با چالش های زیادی رو به رو می شوند. در حالی که تاریخچه ارزهای فیات گویای شکنندگی و ضعف این سیستم مالی است. به همین دلیل خیلی از مردم در تلاش اند تا روش های ممکن برای حرکت کردن به سمت سیستم رمز ارز را امتحان کنند. حداقل تا حدودی.

یکی از ایده های اصلی ساخت بیت کوین و رمز ارزها، معرفی نوعی پول جدید بوده که بر پایه شبکه همتا به همتا ساخته شده باشد. احتمالا بیت کوین برای حذف کردن کل سیستم ارز فیات طراحی نشده؛ بلکه فقط برای ارائه یک شبکه اقتصادی جایگزین. با این حال، این فناوری هنوز پتانسیل لازم را برای ساخت یک سیستم مالی بهتر برای داشتن جامعه ای بهتر در خود دارد.

مطالب مرتبط

مکانیزم اثبات کار

مکانیزم اثبات کار (PoW) چیست؟

نوشته شده در مفاهیم پایه
  ·   5 دقیقه مدت مطالعه
مکانیزم اثبات سهام

مکانیزم اثبات سهام (PoS) چیست؟

نوشته شده در مفاهیم پایه
  ·   5 دقیقه مدت مطالعه
همه چیز درباره توکن و کوین

تفاوت بین توکن و کوین

نوشته شده در مفاهیم پایه
  ·   3 دقیقه مدت مطالعه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *