قرارداد هوشمند
والبی بلاگ » آرشیو پست ها » کریپتو پدیا » قرارداد هوشمند (Smart Contract) چیست؟ راهنما برای مبتدیان
اتریوم 101 کریپتو پدیا

قرارداد هوشمند (Smart Contract) چیست؟ راهنما برای مبتدیان

تصور کنید که می خواهید خانه ای را بفروشید. این فرایند پیچیده نیاز به کاغذ بازی فراوان و ارتباط مداوم با افراد و سازمان ها و شرکت ها دارد. به همین خاطر بسیاری از مردم به مشاورین املاک برای انجام این گونه کارها به عنوان یک واسط مراجعه می کنند. مشاورین املاک علاوه بر بازاریابی ملک شما، عملیات نوشتن قرارداد و حتی مذاکره از طرف شما یا خریدار را نیز برعهده می گیرند. درکنار این وظایف هم چنین ممکن است خدمات سپرده گذاری نیز انجام دهند به این معنا که اگر طرفین قرارداد به یکدیگر اعتماد کامل نداشته باشند پول را پیش مشاور املاک به امانت گذاشته تا از صحت روند معامله خاطر جمع باشند. مسلما انجام چنین کارهایی مستلزم پرداخت کمیسیون به مشاور املاک است. حال با این مقدمه به معرفی قرارداد هوشمند می پردازیم.

قرارداد هوشمند

حال اگر قراردادهای هوشمند اجرا شوند کل صنعت دچار انقلاب می شود. پیش از هر چیز مشکل عدم اعتماد میان طرفین حل می شود. قراردادهای هوشمند بر اساس اصل «اگر – پس» عمل می کنند یعنی اگر مبلغ پذیرفته شده میان طرفین از طریق سیستم پرداخت شده باشد، مالکیت خانه تغییر خواهد کرد. در این سیستم، مالکیت و پول هر دو در یک زمان بین خریدار و فروشنده توزیع می شود. هم چنین تراکنش انجام شده در معرض دید صدها نفر قرار می گیرد، در نتیجه تحویل بی عیب و نقص تضمین شده است. عملا اعتماد میان افراد، دیگر موضوع بحث نخواهد بود و به هیچ واسطه ای نیاز نیست. تمام فعالیت های مشاور املاک از قبل در قرارداد هوشمند برنامه نویسی می شود.

این تنها نمونه ای از قابلیت های بالقوه ی قراردادهای هوشمند است. از این طریق می توان داد و ستد را با شفافیت کامل بدون نیاز به واسطه و زیر سوال بردن اعتماد انجام داد. کد های برنامه نویسی شده در قرارداد شامل تمامی شرایط مورد توافق دو طرف است و اطلاعات مربوط به تراکنش تماما در بلاک چین که یک دفتر کل توزیع شده و غیر متمرکز است، ذخیره می گردد.

قرارداد هوشمند چگونه کار می کند

به بیان ساده می توان گفت که قراردادهای هوشمند بسیار شبیه به دستگاه های فروش عمل می کنند. شما تنها مقداری ارز دیجیتال مورد نیاز را در قرارداد قرار می دهید و مالکیت ملک شخصی، گواهینامه ی رانندگی یا هر چیز دیگری در حساب شما قرار می گیرد. نه تنها تمام قوانین و جرائم در قرارداد هوشمند از قبل برنامه نویسی شده اند بلکه از طریق این قراردادها ملزم به اجرا هستند.

وابستگی درونی

قراردادهای هوشمند خود به خود و اتوماتیک عمل می کنند و می توانند درون دیگر قراردادهای هوشمند نیز قرار بگیرند. یعنی می توانند به گونه ای برنامه نویسی شوند که به یکدیگر برای عملی شدن وابسته باشند. برای مثال، تکمیل کامل و موفق یک قرارداد هوشمند خاص می تواند باعث اجرای قرارداد دیگری شود و الی آخر. از لحاظ تئوریک، تمامی سازمان ها و سیستم ها می توانند در خلال قراردادهای هوشمند عمل کنند. تا حدی این موضوع در سیستم های ارز دیجیتال مختلف پیاده سازی شده اند؛ تمامی قوانین در این سیستم ها از قبل تعریف شده و به همین خاطر شبکه می تواند به صورت خود مختار و مستقل فعالیت کند.

اجزاء

اساسا هر قرارداد هوشمندی شامل سه بخش کامل است. اول امضا کنندگان یعنی طرفین قرارداد که با مفاد مطرح شده در قرارداد از طریق امضای دیجیتالی موافقت یا مخالفت می کنند. دوم موضوع توافق نامه است که به عنوان جزئی از محیط قراراداد وجود دارد. از سوی دیگر قرارداد هوشمند به این عنصر درون خود دسترسی بی وقفه و مستقیم دارد. و سومین بخش، مفاد توافق نامه هستند. این مفاد نیاز دارند از منظر ریاضی توصیف شده و از طریق زبان برنامه نویسی مناسب محیط قرارداد هوشمند کدنویسی شوند.

محیط قرارداد هوشمند

این قراردادها برای موجودیت و فعالیت نیاز به محیط مخصوص مناسب خود دارند. این محیط اول از همه بایستی از استفاده از کلید عمومی رمزنگاری شده پشتیبانی کند. این دقیقا سیستمی است که اکثر مطلق رمز ارز های موجود از آن استفاده می کنند. دوم قابلیت استفاده از پایگاه داده ی غیر متمرکز و باز است تا طرفین قرارداد بتوانند به آن اعتماد کنند و قرارداد خود به خود عمل کند. بلاکچین ها، مخصوصا بلاکچین اتریوم، محیط بسیار مناسبی برای اجرای قراردادهای هوشمند هستند. شرط سوم اینکه منابع اطلاعاتی دیجیتالی استفاده شده در قرارداد هوشمند باید کاملا قابل اعتماد باشند. این محیط باید شامل استفاده از گواهی امنیت SSL، HTTPS و هرگونه پروتکل ارتباطات ایمن استفاده شده در دنیای امروزی باشد.

قراردادهای هوشمند چه چیزی ارائه میدهند

استقلال – این قراردادها نیاز به شخص ثالث و واسطه را حذف می کنند و کنترل کامل توافق نامه را به دست شما می سپارند.

اعتماد – هیچ کس قادر به دزدیدن اسناد شما نیست چرا که این اسناد در یک دفتر کل مشترک به صورت رمزنگاری شده و امن ذخیره شده اند. علاوه بر آن، شما نیازی به اعتماد کردن و یا جلب اعتماد افراد ندارید چون یک سیستم بی طرف جای اعتماد را می گیرد.

صرفه جویی – اسناد رسمی، مشاوران، بنگاه های املاک و بسیاری دیگر از واسطه ها به لطف قراردادهای هوشمند دیگر مورد نیاز نیستند و دیگر خبری از هزینه کردن برای استفاده از خدمات شان نیست.

امنیت  – اگر پیاده سازی به صورت درست و صحیح انجام شود، قراردادهای هوشمند را به راحتی نمی توان هک کرد. علاوه بر آن، محیط های ایجاد شده برای قراردادهای هوشمند از قوانین رمزگذاری بسیار پیچیده استفاده می کنند که باعث در امان ماندن اسناد شما می شود.

کارایی – حذف عملیات زمانگیر کاغذ بازی و ارسال فرم ها می تواند در صرفه جویی زمان و بهتر عملی شدن کارها، بسیار مفید باشد.

چه کسی قراردادهای هوشمند را ساخت و چه کسانی از آن استفاده می کنند

اولین بار Nick Szabo، دانشمند علوم کامپیوتر و رمز نگار در سال ۱۹۹۶ مفهوم قراردادهای هوشمند مرتبط با فعالیت های کسب و کار را ایجاد کرد. این قرارداد ها از طریق طراحی پروتکل های الکترونیکی میان غریبه ها در اینترنت نوشته می شدند. اگرچه پیاده سازی قراردادهای هوشمند عملا در سال ۲۰۰۹، زمانی که اولین ارز دیجیتال بیت کوین در بلاکچین خود پدیدار شد، اتفاق افتاد. جالب اینکه در سال ۱۹۹۸ مکانیسمی برای ایجاد ارز دیجیتالی غیر متمرکز با نام Bit Gold توسط Szabo طراحی شد. این مکانیسم هیچ وقت پیاده سازی نشد ولی ۱۰ سال بعد بیت کوین بسیاری از ویژگی های آن را گرفت.

امروزه قراردادهای هوشمند اساسا با ارزهای دیجیتال همراه هستند. به عبارت دیگر باید گفت که هیچ کدام بدون آن یکی نمی توانند وجود داشته باشند

مثالی برای استفاده از قرارداد هوشمند

سازمان DTCC و ۴ بانک اصلی دنیا یعنی بانک Citi، بانک American Merrill Lynch، بانک Credit Suisse و در نهایت بانک J.P.Morgan با موفقیت توانستند با استفاده از قراردادهای هوشمند بر روی بلاک چین توسعه داده شده توسط Axoni ، مبادلات پیش فرض اعتبارات را انجام دهند. قرارداد هوشمند استفاده شده در این مبادلات شامل اطلاعاتی چون جزییات معاملات فردی و شاخص های ریسک قرینه سازی بود که در بلاک چین به صورت شفاف برای طرفین قرارداد و قانون گذاران دولتی قابل مشاهده بود.

به طور مشابه، کنسرسیومی مشتمل بر ۶۱ بانک از کشورهای ژاپن و کره جنوبی، قراردادهای هوشمند توسعه داده شده بر روی بلاکچین ریپل را برای مبادلات برون مرزی پول بین دو کشور را آزمایش کردند. حتی بانک Sberbank روسی نیز با وجود ضدیت کشور روسیه با تکنولوژی ارزهای دیجیتال، این فناوری را مورد تست قرار داده. این آزمایش با ملحق شدن Sberbank به اتحادیه ی شرکت های اتریومی که شامل بازیگران بزرگی همچون Cisco، ING، BP و Microsoft است، انجام شد.

از این تکنولوژی می توان برای عملیات دولتی مانند رای گیری به خاطر در دسترس بودن و شفافیت استفاده کرد. در زمینه ی زنجیره ی تامین، شرکت ها می توانند با استفاده از این فناوری به کنترل حجم کالاهای خود و خودکار سازی عملیات انتقال و پرداخت، بپردازند. مشاورین املاک، اداره مالیات، مراکز خدمات و مراقبت های بهداشتی و بی شمار صنعت دیگر می توانند از پیاده سازی قراردادهای هوشمند منتفع شوند.

معایب

فناوری قراردادهای هوشمند بسیار جوان است. علیرغم ویژگی های منحصر به فردش می تواند دچار مشکل شود. برای مثال کد های برنامه نویسی شده در قرارداد هوشمند بایستی بی نقص باشند و هیچ باگی نداشته باشند. همانطور که در مورد هک DAO اتفاق افتاد، پول قرار داده شده در قرارداد هوشمند با یک اشتباه در کد نویسی آن دزدیده شد. همچنین، تازگی این فناوری سوالات زیادی را مطرح می کند. به عنوان مثال، دولت چگونه می تواند برای تنظیم این قراردادها تصمیم گیری کند؟ چگونه قراردادها را می توان مالیات بندی کرد؟ چه اتفاقی می افتد اگر قرارداد نتواند به موضوع توافق شده دست یابد یا مورد غیر منتظره ای برای آن اتفاق بیافتد؟ اگر برای قرارداد های سنتی اتفاقی بیافتد می توان از طرف دادگاه آنرا لغو کرد ولی طبق اصل «کد قانون است»، بلاکچین سوای هر گونه اتفاقی، قرارداد را پیش می برد.

تمامی این سوالات و مشکلات بخاطر جوان بودن این تکنولوژی مطرح شده است و مسلما در طول زمان کامل تر خواهد شد. بدون شک قراردادهای هوشمند بخشی از زندگی اجتماعی انسان ها در آینده خواهد بود.

 

 

پستهای مرتبط

دفتر کل توزیع شده چیست؟

سردبیر والبی

سازمان خودگردان غیرمتمرکز (DAO) چیست؟ راهنما برای مبتدیان

سردبیر والبی

ریپل در مقابل بیت کوین ، تفاوت‌های کلیدی

سردبیر والبی

درج دیدگاه

EnglishIran