یونی سواپ چیست؟
معرفی ارزهای دیجیتال

یونی سواپ (Uniswap) چیست؟

یونی سواپ (Uniswap) مجموعه ای از برنامه های کامپیوتری است که بر روی بلاکچین اتریوم اجرا می شود و امکان مبادله ی غیر متمرکز توکن ها را فراهم می سازد. (اسب های تک شاخ نیز به آن کمک می کنند!!) سرمایه گذاران نیز می توانند بدون اعتماد به شخص دیگر، توکن های بلاکچین اتریوم را در یونی سواپ مبادله کنند. در عین حال، افراد می توانند رمز ارزهای خود را به منابع خاصی (به اسم استخرهای نقدشوندگی) قرض دهند. در عوض این کار، درآمدی دریافت خواهند کرد. چطور این اسب های تک شاخ می توانند یک توکن را به توکن دیگری تبدیل کنند؟! برای استفاده از یونی سواپ به چه چیزهایی نیاز است؟

رتبه، حجم بازار و قیمت لحظه ای رمز ارز یونی سواپ (UNI)

 

مقدمه

برای چندین سال متمادی، مبادلات متمرکز، پایه و اساس بازار رمز ارزها محسوب می شدند. حجم مبادله ی بالا، سرعت بالا در تسویه حساب و پیشرفت مداوم نقدشوندگی از جمله ویژگی های آن ها است. اما همزمان با وجود این فضا، مورد دیگری نیز بر اساس پروتکل هایی که نیازمند اعتمادسازی نیستند به وجود آمد. مبادلات غیر متمرکز (DEX) بدون تکیه بر اشخاص واسطه یا مراقبان سرمایه، به تسهیل کسب و کار می پردازد.

با توجه به محدودیت های موجود در تکنولوژی بلاکچین، ساخت اکسچنج های غیر متمرکزی که با رقیبان متمرکز به خوبی مبارزه کنند، بسیار دشوار بود. اکثر این اکسچنج های غیر متمرکز در آینده می توانند عملکرد خود را بهبود دهند و به کاربران حس بهتری منتقل کنند.

بسیاری از توسعه دهندگان به طرح روشی برای ساخت یک اکسچنج غیر متمرکز فکر می کنند. یکی از پیشگامان در این زمینه، یونی سواپ است. به طور کلی، روش کار یونی سواپ از سایر اکسچنج های غیر متمرکز مرسوم پیچیده تر است.

در نتیجه ی این خلاقیت، یونی سواپ به یکی از موفق ترین پروژه ها تبدیل شده است که جزو جنبش دیفای (برنامه ی مالی غیر متمرکز) است.

اکنون وقت آن است بفهمیم یونی سواپ چیست، چگونه کار می کند و چطور می توان به سادگی و با استفاده از کیف پول اتریوم بر روی آن توکن ها را مبادله کرد.

 

یونی سواپ چیست؟

یونی سواپ یک پروتکل غیر متمرکز مبادله بر پایه ی اتریوم است. در واقع یونی سواپ یک پروتکل نقدشوندگی خودکار است. همچنین برای انجام مبادلات به “لیست سفارشات (اردر بوک)” یا “نهاد متمرکز” نیاز نیست. مبادلات در یونی سواپ بدون نیاز به واسطه، با درجه ی بالایی از غیر متمرکز سازی و مقاومت در برابر سانسور انجام می شوند.

یونی سواپ یک نرم افزار متن باز است. برای مشاهده ی آن می توانید به گیت هاب یونی سواپ مراجعه کنید.

اکنون سوال اینجاست که مبادلات چطور بدون نیاز به اردر بوک انجام می شوند. یونی سواپ با مدلی کار می کند که شامل تولید استخرهای نقدشوندگی توسط توسعه دهندگان نقدشوندگی است. این سیستم، یک مکانیسم قیمت گذاری غیر متمرکز را ارائه می کند که بر اساس آن دیگر نیازی به لیست سفارش نیست. در ادامه به صورت مفصل به این موضوع می پردازیم. برای الان کافی است بدانید که کاربران میتوانند بدون مشکل و بدون نیاز به ارد بوک، توکن های ERC-20 را مبادله کنند.

از آنجایی که پروتکل یونی سواپ غیر متمرکز است، فرآیند لیست سازی انجام نخواهد شد. تا زمانی که یک استخر نقدشوندگی در دسترس سرمایه گذاران باشد، هر توکن ERC-20 قابل اجرا سازی خواهد بود. در نتیجه، یونی سواپ هزینه های لیست سازی یا مانند آن را نخواهد داشت. در واقع پروتکل سواپ به شکل یک کالای عمومی عمل خواهد کرد.

پروتکل یونی سواپ توسط هایدن آدامز در سال 2018 ساخته شد. اما تکنولوژی پایه ی آن ، که باعث اجرایی شدن این پروژه شد، توسط ویتالیک بوترین (یکی از موسسان اتریوم) معرفی شده بود.

 

یونی سواپ چگونه عمل می کند؟

یونی سواپ از ساختار مرسوم در مبادله ی دیجیتال استفاده نمی کند. یعنی در یونی سواپ خبری از اردر بوک نیست. در عوض، با طرحی به نام “بازارساز مداوم محصول” که زیرمجموعه ی مدلی به نام “بازارساز خودکار” است کار می کند.

بازارسازهای خودکار، قرارداد هوشمندی هستند که ذخایر (استخر) نقدشوندگی را نگهداری می کنند تا سرمایه گذاران بتوانند بر خلاف روند بازار فعالیت کنند (خرید در زمان افت). این ذخایر توسط تامین کنندگان نقدشوندگی پشتیبانی می شوند. شخصی که بتواند حجمی به ارزش 2 توکن در استخر ذخیره کند، می تواند تامین کننده ی نقدشوندگی باشد. در عوض، سرمایه گذاران، به استخر کارمزد پرداخت می کنند و سپس این استخر بین تامین کنندگان نقدشوندگی تقسیم می شود (طبق میزان سهام). اکنون به جزییات این فرآیند می پردازیم.

تامین کنندگان نقدشوندگی با ذخیره ی حجمی به ارزش 2 توکن، یک بازار ایجاد می کنند. این حجم می تواند توکن های ETH و ERC-20، یا دو توکن ERC-20 باشد. این استخرها معمولا از استیبل کوین (پول با ثبات) مانند DAI، USDC یا USDT ساخته شده اند. اما این مورد اجباری نیست. در عوض، تامین کنندگان نقدشوندگی، “توکن های نقدشوندگی” دریافت می کنند که برابر سهم آنها از کل استخر نقدشوندگی است.  این توکن ها با توجه به سهم اشخاص قابل برداشت هستند.

استخر نقدشوندگی ETH/USDT را در نظر بگیرید. اگر قسمت ETH استخر را X و قسمت USDT را Y در نظر بگیریم، حاصل ضرب این دو کل نقدشوندگی استخر (K) خواهد بود. ایده ی اصلی یونی سواپ این است که K باید ثابت بماند. یعنی کل نقدشوندگی ثابت بماند. (فرمول در تصویر)

میزان کل نقدشوندگی در یونی سواپ
میزان کل نقدشوندگی در یونی سواپ

 

اگر کسی بخواهد معامله انجام دهد چه اتفاقی می افتد؟

برای مثال فرض کنید که با استفاده از استخر نقدشوندگی ETH-USDT، یک ETH را به قیمت 300 USDT میخریم. از این طریق، قسمت USDT استخر افزایش، و قسمت ETH آن کاهش می یابد. به این معنی که قیمت ETH افزایش می یابد. چرا؟ چون میزان ETH بعد از تراکنش کمتر است، و میدانیم که میزان کل نقدشوندگی باید ثابت بماند.  این مکانیزم همان چیزی است که قیمت را تعیین می کند. سرانجام، مبلغ پرداختی برای این ETH به این بستگی دارد که معامله ی مفروض، نسبت بین X و  Yرا چقدر تغییر می دهد.

باید توجه داشت که مقیاس پذیری در این الگو به صورت خطی نیست. به صورتی که هرچه حجم تراکنش ها افزایش یابد، تعادل بین X و Y بیشتر تغییر می کند. بر همین اساس، هزینه ی تراکنش نیز افزایش و میزان بیشتری لغزش (Slippage) به وجود می آید. همچنین با افزایش حجم یک استخر نقدشوندگی، انجام تراکنش های بزرگ راحت تر خواهد بود. چرا؟ چون تغییر ایجاد شده بین X  وY  کمتر می شود.

 

 

ورژن سوم یونی سواپ

تا به حال تکنولوژی یونی سواپ دچار تغییرات و بهبود های زیادی شده است. از جمله یونی سواپ v2. با این حال، این تغییرات همچنان در حال اجرا هستند. اکنون زمان آن است تا نگاهی به آپدیت های موثری بیندازیم که v3 با خود آورده است.

کارایی سرمایه

یکی از مهمترین تغییراتی که همراه با یونی سواپ v3 می آید، موضوع کارایی سرمایه است. اکثر بازارسازهای خودکار از نظر سرمایه بسیار ناکارآمد هستند. یعنی میزان زیادی از سرمایه های واردشده به آن ها استفاده نمی شوند. دلیل آن نیز وجود الگوی ذکر شده (X*Y=K) در آن ها است. اگر بخواهیم به شکلی ساده توضیح دهیم، زمانی که حجم نقدشوندگی در یک استخر بیشتر باشد، سفارش های بزرگتری توسط سیستم در محدوده ی بیشتر قیمت، قابل پشتیبانی است.

با این حال، تامین کنندگان نقدشوندگی در این استخرها، میزان نقدشوندگی در محدوده ی بین 0 تا بینهایت را ارائه می دهند. تمامی این سرمایه برای زمانی که یکی از دارائی های استخر 5 برابر، 10 برابر و 100 برابر می شود ذخیره شده است.

اگر این اتفاق بیفتد، با آزاد ماندن دارایی ها، از وجود نقدشوندگی در بخش دیگر محدوده می توان اطمینان حاصل کرد. به این معنی که تنها بخش کوچکی از نقدشوندگی در جایی از استخر که حجم زیادی از تریدها انجام می شود قرار می گیرد.

برای نمونه، در حال حاضر یونی سواپ دارای نقدشوندگی قفل شده معادل 5 میلیارد دلار است. این در حالی است که حجم روزانه ی آن تنها 1 میلیارد است. شاید با خود بگویید که این روند اصلا مناسب نیست. تیم یونی سواپ نیز با توجه به همین مسئله، یونی سواپ v3 را معرفی کرده است.

نقدشوندگی متمرکز

تامین کنندگان نقدشوندگی دیگر می توانند محدوده ی قیمت دلخواه را تعیین کنند. این امر سبب ایجاد نقدشوندگی متمرکز در محدوده ی قیمتی می شود که بیشترین فعالیت ترید در آن رخ می دهد.

یونی سواپ v3 یک روش پایه برای ساخت یک اردر بوک داخل زنجیره بر روی اتریوم است که بازارسازها در آن می توانند برای تامین نقدشوندگی در محدوده ی قیمت تعیین شده، تصمیم بگیرند. این تغییر، بیشتر مورد علاقه ی بازار سازهای حرفه ای است تا اشخاص کوچک.

نکته ی جالب در مورد بازارسازهای خودکار این است که هر کسی می تواند به تامین نقدشوندگی بپردازد و سرمایه ی خود را در چرخه ی کار بیاورد.

با این حال، با وجود سطح پیچیدگی بیشتر، تامین کنندگان نقدشوندگی تنبل میزان سود کمتری را از تراکنش ها کسب می کنند. در آن سوی میدان، تامین کنندگان حرفه ای که به صورت مداوم در حال ارتقای استراتژی های خود هستند، سودهای بیشتری را دریافت می کنند.

 

توکن های استخر نقدشوندگی یونی سواپ به عنوان NFT

تا به حال متوجه شده ایم که  پوزیشن گیری هر تامین کننده نقد شوندگی (LP) یونی سواپ، خاص و منحصر به فرد است. چون هر سپرده گذار می تواند محدوده ی قیمت مخصوص به خود را داشته باشد. به این معنی که پوزیشن های تامین کننده نقدشوندگی یونی سواپ قابل تغییر نیستند. در نتیجه، هر پوزیشن تامین کننده، توسط یک توکن غیرقابل معاوضه (NFT) نشان داده می شود.

یکی از نکات مثبت این کار، امکان استفاده از آن در دیگر قسمت های دیفای است. توکن های یونی سواپ v2 این استخرها می توانند در آوه (Aave) یا MakerDAO به عنوان تضمین ذخیره شوند. اما با خاص بودن هر پوزیشن در نسخه ی v3، این کار عملی نخواهد بود. با این حال، این ترکیب ناپذیری می تواند با ظهور محصولات زیرمجموعه ی جدید حل شود.

 

یونی سواپ در لایه ی دوم

در سال گذشته، کارمزدهای تراکنش در اتریوم افزایش زیادی داشته است. این نکته باعث می شود تا فعالیت برای کاربران کوچک به صرفه نباشد.

یونی سواپ v3 بر روی لایه ی دوم یعنی Optimistic rollup که یک راه حل مقیاس گذاری است نیز اجرا می شود. از این طریق می توان به خوبی قراردادهای هوشمند را مقیاس پذیر تر کرد. البته تامین امنیت آن همچنان بر عهده ی شبکه ی اتریوم خواهد بود. با استفاده از این روش می توان حجم تراکنش ها را افزایش و کارمزد آن ها را کاهش داد.

 

زیان ناپایدار چیست؟

همانطور که قبلا ذکر شد، تامین کنندگان نقدشوندگی در عوض تامین نقدشوندگی برای تریدرهایی که می توانند توکن ها را مبادله کنند، کارمزد دریافت می کنند. اما نکته ی دیگری هست که باید از آن اطلاع داشت: “زیان ناپایدار”

فرض کنید شخصی یک اتریوم و 100 تتر در یک استخر یونی سواپ ذخیره می کند. از آنجایی که ارزش این جفت توکن باید برابر باشد، قیمت اتریوم نیز 100 تتر است. در عین حال، مجموع  10 اتریوم و 1000 تتر در استخر وجود دارد. (بقیه ی آن توسط دیگر تامین کنندگان ارائه می شود) یعنی شخص موردنظر 10 درصد از سهم استخر را در دست دارد. کل نقدشوندگی نیز در این مورد 10000 است.

اما اگر قیمت اتریوم به 400 تتر برسد چه می شود؟ همانطور که گفتیم میزان کل نقدشوندگی باید ثابت بماند. اگر الان اتریوم معادل 400 تتر باشد، یعنی نسبت بین این دو تغییر کرده است. در واقع، الان 5 اتریوم و 2000 تتر در استخر وجود دارد. چرا؟ چون معامله گران (سرمایه گذاران) اختلال زا، تتر به استخر اضافه و اتریوم از آن کم می کنند تا جایی که قیمت دقیق ایجاد شود. اینجاست که دانستن ثابت بودن میزان کل نقدشوندگی مهم است.

سپس شخص تصمیم می گیرد تا سرمایه و 10 درصد سهم خود را پس بگیرد. در نتیجه، 0.5 اتریوم و 200 تتر (در مجموع 400 تتر) به او می رسد. اما صبر کنید! اگر شخص سرمایه ی خود را در استخر نمیگذاشت چه می شد؟ 1 اتریوم و 100 تتر (در مجموع 500 تتر) کسب میکرد.

دریافت کارمزد، سود کمتر!

در واقع، اگر شخص سرمایه ی خود را هولد می کرد (و در استخر نمیگذاشت)، سود بیشتری به او می رسید. یعنی با هدف دریافت کارمزد، دیگر فرصت های کسب سود از دست شخص می رود.

توجه داشته باشید که این اثر بدون توجه به روند قیمت ها (از زمان شروع سرمایه گذاری) ایجاد می شود. یعنی اگر قیمت اتریوم نسبت به زمان شروع سرمایه گذاری افت داشته باشد، ضررها نیز ممکن است چند برابر شوند.

اما چرا این اثر ناپایدار است؟ اگر قیمت توکن ها به قیمت اضافه شدن آن ها به استخر برسد، اثر ذکر شده جبران می شود. همچنین، از آنجایی که تامین کنندگان نقدشوندگی کارمزد دریافت می کنند، ضرر ایجاد شده ممکن است در طول زمان جبران شود.

 

کسب درآمد یونی سواپ؟

یونی سواپ پروتکلی است که توسط صندوق پوشش ریسک پارادایم پشتیبانی می شود و تمامی کارمزدها توسط تامین کنندگان دریافت می شوند. هیچ یک از موسسان نیز از تراکنش ها سهمی را دریافت نمی کنند.

در حال حاضر، کارمزدی که به تامین کنندگان ارسال می شود، 0.3 درصد برای هر ترید است. این کارمزدها به استخر افزوده می شوند و با توجه به سهم هر تامین کننده، قابل برداشت هستند.

بخشی از این کارمزدها نیز ممکن است در توسعه های یونی سواپ صرف شوند. یکی از این توسعه های بهبود یافته، یونی سواپ v2 است.

 

روش استفاده از یونی سواپ

یونی سواپ یک پروتکل متن باز است. یعنی هر شخص می تواند اپلیکیشن فرانت اند (Frontend) خود را برای آن بسازد. مراحل آن بدین شرح است:

  • ورود به رابط کاربری یونی سواپ،
  • اتصال کیف پول،
  • انتخاب توکن اول (که از آن اکسچنج کنید)
  • انتخاب توکن دوم (که به آن اکسچنج کنید)
  • کلیک بر روی Swap،
  • مشاهده ی پیش نمایش،
  • تایید درخواست تراکنش در کیف پول،
  • انتظار برای تکمیل تراکنش.

توکن یونی سواپ (UNI)

UNI، توکن رسمی پروتکل یونی سواپ است که به هولدرهای خود اجازه ی کنترل و نظارت می دهد. یعنی این هولدرها برای ایجاد تغییر در پروتکل می توانند رای گیری انجام دهند. توکن یونی، ویژگی عمومی بودن این پروتکل را بیش از پیش مورد تاکید قرار داده است.

1 میلیارد توکن یونی در زمان ساخت اولین بلاک (بلاک جنسیس) ساخته شده بود. 60 درصد از این تعداد، بین اعضای انجمن یونی سواپ تقسیم شد. 40 درصد باقیمانده نیز در دسترس اعضای تیم، سرمایه گذاران و مشاوران در طول 4 سال قرار خواهد گرفت.

همچنین این توکن، بین اعضای انجمن که نقدشوندگی استخرهای زیر را تامین می کنند نیز تقسیم می شود:

  • ETH/USDT
  • ETH/USDC
  • ETH/DAI
  • ETH/WBTC

اما اعضای انجمن چه کسانی هستند؟ خب، هر آدرس اتریوم که با قراردادهای یونی سواپ تعامل کرده باشد.

 

سخن آخر

یونی سواپ یک پروتکل هوشمند اکسچنج است که بر روی اتریوم ساخته شده است. همچنین به افراد اجازه می دهد تا از طریق کیف پول اتریوم و بدون نیاز به شخص سوم، اکسچنج انجام دهید.

با وجود محدودیت های یونی سواپ، این تکنولوژی در آینده جزییات هیجان انگیزی را در زمینه ی مبادله ی بدون نیاز به اعتماد برای توکن ها را معرفی خواهد کرد.

پستهای مرتبط

آنتولوژی (Ontology) چیست؟

سردبیر والبی

ارز دیجیتال ماتیک (Matic) چیست؟

سردبیر والبی

 ارگو (ERGO) چیست؟

سردبیر والبی

درج دیدگاه

EnglishIran
error: اجازه کپی ندارید